काठमाडौं (गागलफेदी) – ऐतिहासिक, धार्मिक र पर्यटकीय दृष्टिले महत्वपूर्ण मानिने कागेश्वरी मेलामा यस वर्ष लाखौं भक्तजनले दर्शन गरेका छन्। काठमाडौंको उत्तरपूर्वी भेगमा पर्ने गागलफेदीस्थित कागेश्वरी धाममा भाद्र शुक्ल अष्टमीको अवसरमा लाग्ने मेलामा भक्तजनको अत्याधिक भीड देखिएको हो। शिवलिङ्गको उत्पत्तिसँग जोडिएको किंवदन्ती, धार्मिक आस्था र सांस्कृतिक विविधताले यो मेला झनै विशिष्ट बनेको छ।
प्राचीन मान्यताअनुसार सत्ययुगमा सतीदेवीको अङ्ग पतन भएर उत्पन्न भएको शिवलिङ्गलाई गोठालाले देखेपछि मन्दिर स्थापना गरिएको विश्वास छ। विशेषगरी ‘कागे अष्टमी’ का दिन हरियो मकै चढाउँदै कागको स्पर्शबाट हुने अनिष्टबाट बच्न सकिने धार्मिक विश्वास रहेकोले श्रद्धालुहरू टाढा–टाढाबाट यहाँ आउँछन्।
मन्दिरको आकर्षणमध्येको एक हो अष्टधातुबाट निर्मित २२७ किलोको विशाल कागको मूर्ति, जुन नेपालकै सबैभन्दा ठूलो काग मूर्तिका रूपमा चिनिन्छ। कलात्मक रूपमा बनेको मूर्ति हेर्नकै लागि पनि धेरै पर्यटक यहाँ पुग्ने गरेका छन्। मन्दिर परिसरमै रहेको छहरा र झरनाले प्राकृतिक सौन्दर्य थपिदिएको छ भने यहाँबाट काठमाडौं उपत्यकाको मनोरम दृश्य पनि अवलोकन गर्न सकिन्छ।
मेलामा यसपालि विशेष झल्को देखिएको सांस्कृतिक झाँकीहरू तामाङ र नेवार समुदायबाट प्रस्तुत गरिएका थिए। परम्परागत भेषभूषा, नाचगान र बाजागाजासहितको सांस्कृतिक प्रदर्शनीले मेलालाई जीवन्त बनायो। साथै, स्थानीय उत्पादन—हस्तकला, कृषि उपज, र घरेलु परिकारहरूको प्रदर्शनीले यस मेलालाई स्थानीय पहिचान र अर्थतन्त्रसँग पनि जोडिएको देखायो।
कागेश्वरी मनोहरा नगरपालिकाले मन्दिरलाई धार्मिक तिर्थस्थल मात्र होइन, पर्यटकीय केन्द्रको रूपमा विकास गर्दै लगेको जनाएको छ। मेलाको अवसरमा नगरपालिकाले सार्वजनिक बिदा दिएको थियो, जसले स्थानीयबासी तथा आगन्तुकलाई मेलामा सहज सहभागिता जनाउन मद्दत पुर्यायो।
कागेश्वरी धामलाई धार्मिक तथा पर्यटकीय गन्तव्यको रूपमा स्थापित गर्न नगरपालिकाले विभिन्न पहल गर्दै आएको नगर प्रमुख उपेन्द्र कार्कीले बताउनुभयो । नगर प्रमुख कार्कीका अनुसार कागेश्वरी मनोहरा नगरपालिकाले धार्मिक पर्यटकीय क्षेत्रको प्रचारप्रसार गर्ने उद्देश्यले “कागेश्वरी मनोहरा पर्यटन महोत्सव” निरन्तर रूपमा आयोजना गर्दै आइरहेको छ।
“धार्मिक र सांस्कृतिक सम्पदाको संरक्षण हाम्रो कर्तव्य हो,” नगर प्रमुख कार्कीले भन्नुभयो, “कागेश्वरी धामजस्तो ऐतिहासिक महत्व बोकेको स्थलको विकास र प्रवद्र्धनले नगरको पहिचान अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा स्थापित गर्न मद्दत पुर्याउँछ।”
कागेश्वरी महादेवको मन्दिरमा हरियो मकै चढाएमा कागको स्पर्शबाट हुने अनिष्ट टर्छ भन्ने धार्मिक विश्वास अनुसार भक्तजनहरू धाममा पुग्ने गरेका छन्। मन्दिरमा भौतिक रूपमा उपस्थित हुन नसक्ने भक्तजनहरूका लागि हनुमानढोका र पशुपति क्षेत्रका कागेश्वरी मन्दिरहरूमा पनि पूजा, आराधना र दर्शनको व्यवस्था हुने बताइएको छ।
